Ogólne uwagi odnośnie wprowadzenia tzw. „złotej akcji”

Pojęcie „złotej akcji” według projektu

Według proponowanych zmian do Kodeksu spółek handlowych, „złotą akcją” będą szczególne uprawnienia dla akcji (udziałów) posiadanych w spółkach przez Skarb Państwa, bez względu na ilość posiadanych akcji (udziałów). Szczególne uprawnienia mają obejmować akcje (udziały) w spółkach, które mają szczególne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa, zdrowia publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub świadczą usługi użyteczności publicznej. Przedstawiciele Skarbu Państwa byliby uprawnieni m.in. do: wyrażania sprzeciwu wobec uchwał i innych czynności podejmowanych przez spółkę oraz do ustanawiania „obserwatorów” w spółce. Skutecznie wniesiony sprzeciw bądź brak powiadomienia Skarbu Państwa o określonych czynnościach skutkowałby ich nieważnością.

Opinie dotyczące „złotej akcji” w Polsce i UE

Dopuszczalność „złotej akcji” w prawie spółek jest zagadnieniem bardzo kontrowersyjnym, zarówno w Polsce jak i w innych krajach Unii Europejskiej.

Zdecydowanym przeciwnikiem idei „złotej akcji” jest Komisja Europejska, która stoi na stanowisku, że gwarantowanie władzom państwa szczególnych uprawnień w odniesieniu sprywatyzowanych spółek jest działaniem zbyt daleko idącym i może naruszać zasadę swobodnego przepływu kapitału. Jednocześnie, „złota akcja”, która daje rządowi wpływ na zarządzaniem tymi spółkami może również prowadzić do naruszenia zasady swobodnego podejmowania działalności gospodarczej.
Zagadnieniem „złotej akcji” zajmował się również Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Co prawda nie została jeszcze wypracowana spójna linia orzecznictwa, ale można wyodrębnić przesłanki, które zdaniem ETS powinny być spełnione, aby uprawnienia w ramach „złotej akcji” nie kolidowały z prawem europejskim. ETS wskazuje m.in. na: zakaz dyskryminacji inwestorów z innych państw członkowskich UE, ochronę interesu publicznego (poprzez np. wskazanie sektorów strategicznych), zasadę proporcjonalności, zasadę gwarancji proceduralnych (obiektywne i niedyskryminacyjne kryteria powszechnie znane, możliwość sądowej kontroli decyzji). Warto również wspomnieć, iż zgodnie z orzecznictwem ETS, na liście spółek objętych zasadami „złotej akcji” dla władz państwowych nie powinny się znaleźć banki (poza bankiem centralnym) ani inne instytucje finansowe.
Zdecydowanie negatywną opinię o projektowanych przepisach dotyczących „złotej akcji” w Kodeksie spółek handlowych wyraziła Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych, która uznała, że projektowane zmiany naruszają zasady gospodarki wolnorynkowej i służą odzyskaniu kontroli politycznej w spółkach.
Z drugiej strony, pojawiają się również głosy mniej krytyczne. Według prof. Stanisława Sołtysińskiego, z formalnoprawnego punktu widzenia, projekt ustawy o „złotej akcji” jest zgodny z prawem wspólnotowym, Konstytucją RP i orzeczeniami Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Prof. Sołtysiński uznaje za nieuzasadnione zarzuty, że „złota akcja” jest próbą renacjonalizacji, proponowana ustawa narusza konstytucyjne prawo własności i przepisy traktatu, przedstawiciele SP mogą bezkarnie ujawniać tajemnica handlowe, projekt zbyt głęboko ingeruje w zarządzanie prywatnymi spółkami a nowy reżim prawny odstraszy inwestorów.
Rekomendacje

Projektowane zmiany do Kodeksu spółek handlowych, wprowadzające do polskiego obrotu prawnego „złotą akcję”, mogą być uznane ze dopuszczalne, jednakże po spełnieniu określonych warunków i modyfikacji założeń zawartych w projekcie rządowym, polegających m.in. na tym, że:

• Regulacja powinna mieć zastosowanie wyłącznie do spółek o znaczeniu strategicznym (a nie ekonomicznym czy finansowym), takich jak przemysł zbrojeniowy, energetyka czy kluczowa infrastruktura telekomunikacyjna. Sugerowane byłoby również objęcie regulacją konkretnie wskazanych firm (analogicznie do rozwiązania belgijskiego, jedynego uznanego przez ETS za zgodny z traktatem UE).
• Sprzeciw przysługujący ministrowi SP w odniesieniu do czynności prawnych podejmowanych przez spółkę powinien wymagać należytego uzasadnienia, jak również powinna być zniesiona sankcja nieważności czynności prawnej, w stosunku do której minister SP zgłosił sprzeciw (albo o której spółka nie poinformowała ministra).
  
• Niezbędnym byłoby również wprowadzenie kontroli sądowej decyzji organów administracyjnych w ramach wykonywania uprawnień wynikających ze „złotej akcji”.

drukuj     wyślij

do góry powrót