Konsolidacja europejskiego rynku kapitałowego 2004

Rynek europejskich giełd papierów wartościowych charakteryzuje się znacznym rozdrobnieniem. Stwierdzenie to jest prawdziwe zarówno w stosunku do giełd papierów wartościowych jak i do giełd instrumentów pochodnych oraz systemów rozliczeniowo-rozrachunkowych obsługujących transakcje na poszczególnych giełdach. Postępująca konsolidacja europejskiego rynku kapitałowego oraz nasilająca się konkurencja pomiędzy poszczególnymi giełdami a także istniejącymi aliansami regionalnymi doprowadzi do zmniejszania się liczby giełd i rozwoju kilku głównych ośrodków handlu papierami wartościowymi, które w efekcie konkurencji bądź współpracy przekształcą się w giełdę o zasięgu pan-europejskim.

EURONEXT

Dominującym sojuszem na rynku europejskim jest Euronext, w którego skład wchodzą giełda paryska, brukselska, amsterdamska, lizbońska i londyński rynek derywatów LIFFE. Poszczególne giełdy są spółkami zależnymi Euronext N.V. Na połączonych rynkach handluje się papierami wartościowymi, kontraktami towarowymi i instrumentami pochodnymi. Każda z giełd narodowych oferuje emisję, pośrednictwo i dostęp dla inwestorów w ramach jednego rynku. Obroty dokonują się w ramach systemu transakcyjnego NSC, który jest używany także przez kilkanaście innych giełd na świecie. Najbardziej płynne spółki są notowane w ramach notowań ciągłych, natomiast mniej płynne w ramach notowań jednolitych. System zapewnia pełną automatyzację przekazywania zleceń, zawierania transakcji, sprawny dostęp uczestników rynku do systemu obrotu oraz łatwy dostęp do informacji o sytuacji na rynku. Warunki stawiane spółkom, które chcą być notowane na Euronext są zharmonizowane, a przy tym spółka jest wciąż obecna na giełdzie narodowej, chociaż handel jej akcjami odbywa się na jednej zintegrowanej platformie obrotu. 2 lutego 2001 roku Euronext stał się pierwszą giełdą na świecie, która połączyła izby rozliczeniowe trzech krajów w jedną – Clearnet. Jest to instytucja powołane na bazie francuskiego prawa, której zadaniem jest rozliczanie handlu akcjami i derywatami na Euronext. Clearnet zapewnia inwestorom anonimowość, sprawność dostarczenia informacji, redukcję kosztów operacyjnych i transakcyjnych oraz pełną integrację procesów. W wyniku połączenia w 2003 r. z London Clearing House, udział giełdy Euronext w LCH.Clearnet  S.A. wynosi 41,5% w kapitale akcyjnym (24,9% praw do głosu na WZA)

OMHEX

Model oparty na połączeniu kapitałowym prezentuje także OMHEX. We wrześniu 2003 roku szwedzki OM i fiński HEX ogłosiły połączenie działalności w wyniku fuzji. OMHEX dzieli się na dwie dywizje: OM Technology dostawce rozwiązań technologicznych i outsourcing‘u oraz HEX Integreted Markets. HEX Integreted Markets jest operatorem rynków giełdowych w Sztokholmie, Helsinkach, Rydze i Tallinie. W grupie kapitałowej znajduje się także giełda derywatów EDX London oraz izby depozytowo-rozliczeniowe w Finlandii, Estonii i Łotwie. OMHEX jest także udziałowcem w Litewskiej Narodowej Giełdzie Papierów Wartościowych (44,3%) oraz Litewskim Depozycie Papierów Wartościowych (32%). Według informacji podawanych przez OMHEX oferuje on swoim klientom dostęp do 80% rynku Skandynawskiego oraz do 75% rynku bałtyckiego. Spółka podjęła także kroki w kierunku harmonizacji platform obrotu – wprowadzenie systemu transakcyjnego SAXESS oraz ujednolicenie zasad obrotu giełdowego. Na początku 2004 r. HEX Integreted Markets zostało członkiem innego skandynawskiego aliansu NOREX.

NOREX

NOREX był jednym z pierwszych udanych sojuszy giełdowych w Europie, jednak nie opiera się on na udziałach kapitałowych, a na umowach o wzajemnej współpracy – aliansie strategicznym. W skład aliansu wchodzą Giełda Papierów Wartościowych w Kopenhadze, Islandzka Giełda Papierów Wartościowych, Giełda Sztokholmska, Giełdą Papierów wartościowych w Oslo oraz HEX Integreted Markets. Celem aliansu jest stworzenie wydajnego rynku kapitałowego, na którym notowane będą wysokiej jakości skandynawskie instrumenty rynku kapitałowego (papiery wartościowe, obligacje i instrumenty pochodne). Dnia 12 czerwcu 1997 roku został podpisany list intencyjny miedzy giełdami w Sztokholmie i Kopenhadze. W liście tym giełdy zdecydowały się na utworzenie aliansu strategicznego oraz harmonizację reguł członkostwa i handlu papierami wartościowymi. 21 stycznia 1998 r. została podpisana ostateczna umowa miedzy tymi dwiema giełdami, a w 1999 roku giełdy zaadoptowały wspólny system obrotu papierami wartościowymi - SAXESS. W czerwcu 2000 r. do sojuszu dołączyła giełda islandzka, a w grudniu tego samego roku giełda dopasowała system obrotu do systemu obowiązującego na rynkach NOREX.

Sojusz opiera się na kilku zasadach:

-         wzajemnych udziałach członków giełd (cross membership) – członkowie poszczególnych giełd zachęcani są do udziału we wszystkich giełdach sojuszu poprzez usunięcie opłat wejściowych, harmonizację kryteriów członkostwa oraz uproszczenie kryteriów dostępu. Natomiast prywatni inwestorzy operujący na giełdach aliansu odnoszą korzyści poprzez zmniejszenie opłat transakcyjnych i zwiększenie usług oferowanych przez członków giełdy, do czego prowadzi konkurencja miedzy tymi podmiotami.

-         jednym punkcie notowania emitenta – oznacza to, że firmy są zachęcane do koncentracji obrotów na jednej giełdzie (spółki publiczne nie muszą przenosić lub dzielić swoich akcji na różne rynki), a inwestorzy poprzez sieć członków giełdy mogą łatwo dokonywać zakupów niezależnie, na którym rynku spółka jest notowana.

-         wspólnym systemie obrotu – handel jest zdecentralizowany, co oznacza, że firmy członkowskie łączą się z systemem i handlują papierami wartościowymi ze swoich własnych biur zlokalizowanych w krajach skandynawskich lub poza nimi

-         wspólnej podstawie regulacyjnej – dotyczy reguł obrotu, wymagań w stosunku do członków i warunków dopuszczenia emitentów do obrotu publicznego. Harmonizacja umożliwia członkom giełdy na łatwe operowanie na rynkach aliansu, a inwestorom ułatwia ocenę spółek notowanych na różnych giełdach. Dołączenie do sojuszu HEX IM czyni z sojuszu poważnego konkurenta dla giełd operujących na rynku europejskim, jednak z uwagi na brak zaangażowania kapitałowego pomiędzy poszczególnymi giełdami sojusz nie jest traktowany w statystykach formalnie. Oznacza to, że kapitalizacja i obroty na poszczególnych rynkach traktowane są oddzielnie. Jednak z uwagi na historie tego sojuszu oraz integrację platform obrotu jest on liczącym się partnerem na europejskim rynku giełdowym.

PRZYSZŁOŚĆ RYNKU EUROPEJSKIEGO

Pozostałe giełdy w Europie nawiązują mniej formalną współpracy jaką jest  kooperacja w różnych dziedzinach działalności giełdy. Może ona dotyczyć marketingu, wymiany informacji, transakcji, wymiany technologii, rozliczeń, rozrachunku bądź depozytu papierów wartościowych. Dla przyszłości europejskiego rynku giełdowego istotne będzie jednak zajęcie konkretnej pozycji w strukturach pan-europejskich przez największe giełdy – London Stock Exchange, Deutsche Boerse, Italian Exchange czy Spanish Exchanges. Dwie pierwszy giełdy są już spółkami publicznymi, natomiast w przypadku pozostałych oczekuje się, że upublicznienie ich akcji nastąpi w najbliższym czasie. Deutsche Boerse tworzy ciekawy wertykalny model biznesu, w którym grupa Deutsche Borse AG posiada 100% udział w systemie rozliczeniowo-rozrachunkowym Clearstream oraz 50% udział w największej giełdzie derywatów Eurex oraz dysponuje systemem obrotu Xetra, który może być w przyszłości implementowany na innych giełdach. Z drugiej strony London Stock Exchange, która jest największą giełdą papierów wartościowych w Europie pod względem kapitalizacji wciąż nie uczestniczy w żadnym aliansie giełdowym, choć w przeszłości podejmowała próby połączenia zarówno z Deutsche Borse jak i z amerykańskim rynkiem elektronicznym NASDAQ.

W obecnej sytuacji gdy na rynku europejskim istnieje kilka silnych ośrodków giełdowych nie ma możliwości na powstanie jednej giełdy o zasięgu pan-europejskim. Najbardziej prawdopodobny scenariusz wskazuje na dalszą konsolidacje wokół największych giełd i aliansów giełdowych. Nie można odrzucić prawdopodobieństwa powstania nowego aliansu pomiędzy giełdami, które do tej pory nie brały udziału w procesie konsolidacji, szczególną uwagę należy zwrócić na giełdy, które są spółkami publicznymi i kierują się motywami biznesowymi mającymi na celu wzrost wartości spółki – London Stock Exchange i Deutsche Boerse. Konkurencja pomiędzy europejskimi rynkami giełdowymi doprowadzi w efekcie do zmniejszania się liczby giełd i większej efektywności rynków.

 GIEŁDYPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W EUROPIE KWIECIEŃ 2004          

Artykuł został także opublikowany w serwisie www.derywaty.com

drukuj     wyślij

do góry powrót