Globalizacja miedzynarodowych rynków finansowych

Konsolidacja rynków kapitałowych w wąskim znaczeniu ogranicza się do łączenia się giełd papierów wartościowych. Proces ten jest możliwy dzięki globalizacji rynków finansowych, a co za tym idzie otwieraniu się narodowych rynków kapitałowych na swobodny przepływ kapitałów pomiędzy krajami tworzącymi międzynarodowy rynek.

Główną przyczyną, która umożliwiła procesy konsolidacyjne na rynku kapitałowym była liberalizacja przepływów kapitałowych. Zmiana nastawienia władz narodowych i ograniczenie skali protekcjonizmu na rynkach finansowych, przyczyniło się do zwiększenia efektywności działania systemów finansowych. Deregulacja systemów finansowych została także wymuszona przez innowacyjność instytucji finansowych, które stosując nowe instrumenty i techniki finansowe omijały istniejące restrykcje. Prowadziło to do przesuwania przepływów kapitałowych do rynków najsłabiej regulowanych. Władze większości krajów były zmuszone do stosowanie minimalnych ograniczeń względem rynków finansowych, aby mogły efektywnie przyciągać kapitał. Najważniejszą innowacją finansową, która przyczyniła się do wzrostu przepływu kapitałów w skali światowej i rozwoju rynku walutowego było powstanie terminowych rynków finansowych i rynków opcji (financial futures and options markets). Podmioty dokonujące transakcji instrumentami pochodnymi przyczyniły się do uwalniania walut, które były używane w transakcjach oraz innych składników transakcji terminowych od kontroli państwa pochodzenia tych walut. Pozwoliło to na swobodny przepływ kapitałów od podmiotów posiadających ich nadwyżki do podmiotów, które tych kapitałów potrzebowały.

Rozwój innowacji finansowych i wzrost wartości przepływów kapitałów w skali światowej jest również spowodowany rozwojem w zakresie nowych technologii – telekomunikacji i internetu. Postęp, jaki został osiągnięty pod koniec XX wieku spowodował, że pojęcie odległości nabrało nowego znaczenia. W wyniku wykorzystania osiągnięć technologicznych, zarządzanie kapitałem na odległość stało się tańsze, szybsze i bezpieczniejsze. Informacja, która jest podstawą inwestowania stała się powszechnie dostępna i umożliwiła rozszerzenie możliwości inwestorów z całego świata. Spadek kosztu przesyłania i przetwarzania informacji, które są znaczącą częścią kosztów transakcyjnych zwłaszcza w zakresie transakcji międzynarodowych spowodował, że uczestnicy rynków finansowych powszechnie zaczęli stosować skomplikowane strategie transakcyjne obejmujące rynki różnych krajów.

KONSOLIDACJA GIEŁD PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

Giełda jest bardzo ważną instytucją w gospodarce kapitalistycznej gdyż pozwala przedsiębiorstwom na pozyskanie kapitału na rozwój i inwestycje, wycenia w sposób obiektywny kapitał przedsiębiorstw już notowanych oraz umożliwia transformowanie kapitału, przesuwając go z branż nierentownych do rozwojowych i rentownych. Rynki giełdowe w krajach rozwiniętych są wyznacznikami kondycji gospodarczej, a koniunktura na giełdzie informuje z wyprzedzeniem o koniunkturze całej gospodarki. W ostatnich latach charakter giełd zmienia się. Giełdy przekształcają się z narodowych rynków w instytucje o charakterze co najmniej regionalnym, a aspiracją wielu z nich jest stać się rynkiem globalnym. Wyrazem tych zmian jest rezygnacja z działalności typu not for profit (nie dla zysku) oraz prywatyzacja i upublicznianie notowań własnych akcji (demutualizacja). Doprowadza to do sytuacji, w której giełda staje się przedsiębiorstwem rynkowym, od którego akcjonariusze wymagają dobrych wyników i ciekawych pomysłów na przyszłość.
Głównym czynnikiem, który zmusza giełdy do konsolidacja jest obniżka kosztów działalności, a w szczególności kosztów związanych z transakcjami o charakterze transgranicznym, co można uzyskać głównie poprzez zwiększenie efektów skali. Potrzeba obniżki kosztów związana jest także z dynamicznym wzrostem konkurencji pomiędzy giełdami (związanym z działalnością transgraniczną), a także rozwojem sieci komunikacji elektronicznej (Electronic Comunication Networks – ECNs) i alternatywnych systemów obrotu (Alternative Trading System – ATS), które dzięki zastosowaniu zaawansowanych technologii informatycznych, wirtualizacji miejsca obrotu i braku uregulowań giełdowych mogą konkurować z giełdami tradycyjnymi. Łączenie się giełd papierów wartościowych pozwala na korzystanie z efektów skali, giełdy mogą oferować swoje produkty znacznie większemu gronu odbiorców przy znacznie mniejszym koszcie. Powoduje to wzrost płynności notowanych instrumentów, niskie koszty transakcyjne, efektywny system obrotu, a także tzw. „wrota na świat”, które umożliwią inwestorom kupowanie produktów oferowanych przez zagraniczne giełdy. Pozwala to także poszerzyć giełdom bazę inwestorów poprzez dostęp do zagranicznych klientów, a zagranicznym emitentom dostęp do rynków narodowych.

Kolejnym czynnikiem jest rozwój technologiczny, który wymusza na giełdach implementowanie coraz nowocześniejszych systemów obrotu giełdowego, które pozwalają na oferowanie efektywnego systemu obrotu oraz bezpośrednio przyczyniają się do obniżki kosztów transakcyjnych. W efekcie na kontynencie europejskim nastąpiła pełna automatyzacja obrotu giełdowego a tradycyjne systemy handlu papierami wartościowymi gdzie handel odbywał się „na parkiecie” pomiędzy dealerami (open outcry lub floor-based trading system) przestały istnieć. Odmienna sytuacja panuje na rynku amerykańskim gdzie na największej giełdzie papierów wartościowych New York Stock Exchange wciąż dominuje system parkietowy. Podobna sytuacja ma miejsce na największych amerykańskich giełdach instrumentów pochodnych gdzie obroty są w większej części realizowane poprzez zlecenia w systemie parkietowym, a giełdy bronią się przed wejściem na rynek europejskich konkurentów oferujących w pełni elektroniczny system obrotu.

Fakt konsolidacji rynków giełdowych wynika także z presji, jaką najwięksi klienci – inwestorzy instytucjonalni ze strony popytowej oraz najwięksi emitenci – korporacje międzynarodowe ze strony podażowej, wywierają na giełdy. Instytucje działające w skali globalnej, takie jak fundusze emerytalne, fundusze inwestycyjne, firmy ubezpieczeniowe, czy banki inwestycyjne zaczęły szukać możliwości dywersyfikacji swoich portfeli inwestycyjnych. Inwestorzy instytucjonalni operujący na rynkach kapitałowych w obliczu licznych ofert ze strony giełd zaczęli poszukiwać najtańszych a zarazem najatrakcyjniejszych możliwości inwestycyjnych. Doprowadziło to do sytuacji, w której giełdy zaczęły rywalizować między sobą o pozyskanie najbardziej atrakcyjnych emitentów, którzy będą przyciągać na rynek największych inwestorów z całego świata. Konkurencja między giełdami doprowadziła do współzawodnictwa między światowymi centrami finansowymi zlokalizowanymi w Europie, Stanach Zjednoczonych i Azji Wschodniej . Z drugiej strony rozwijające się korporacje o zasięgu globalnym oraz międzynarodowe instytucje finansowe poszukują rynków o odpowiedniej płynności, które pozwolą im na pozyskanie wielomiliardowych kapitałów oraz rozpraszania akcjonariatu. Giełdy papierów wartościowych są więc zmuszane do zawiązywania sojuszy, które pozwolą im sprostać wymaganiom klientów w wymiarze globalnym

Warto również wspomnieć, że zainteresowanie inwestycjami na giełdach papierów wartościowych związane jest z tzw. equity culture, czyli ze wzrostem zainteresowania kulturą inwestycji w papiery wartościowe. Na rozwój tego zainteresowania wpływ miała polityka prowadzona na początku lat osiemdziesiątych przez Margaret Thatcher (thatcheryzm) w Wielkiej Brytanii i Ronalda Regana (reganomika) w USA, która wiązała się z prywatyzacjami wielkich przedsiębiorstw państwowych. Stosowano ulgi podatkowe związane z inwestowaniem w akcje i zachęcano ludzi do uczestnictwa w prywatnych funduszach oszczędnościowych (private pensions). Towarzysząca tym działaniom hossa na rynkach akcji w pozytywny sposób wpływała na decyzje zarządów giełd dotyczące ekspansji o zasięgu ponadnarodowym.

Presja wywierana przez klientów funduszy inwestycyjnych, którzy chcą jak największych zwrotów z inwestycji zmusza fundusze do bardziej ryzykownych inwestycji. Doprowadza to do większego zaangażowania funduszy na giełdach narodowych i w obliczu dywersyfikacji ryzyka i zmniejszającej się płynności rynków krajowych do inwestycji na zagranicznych rynkach kapitałowych. Moda na inwestycje w akcje (equity culture) i działalność instytucji finansowych w skali globalnej w niewątpliwym stopniu przyczynia się do presji wywieranej na giełdy w celu obniżania kosztów i zwiększania efektywności.

Istotnym faktem, który miał wpływ na konsolidację europejskiego rynku kapitałowego było wprowadzenie euro. Wprowadzenie wspólnego pieniądza Unii Europejskiej w obrocie gotówkowym na początku 2002 r. miało istotny wpływ psychologiczny i polityczny na obywateli Europejskiej Unii Gospodarczej i Walutowej. Przywiązanie do narodowych giełd papierów wartościowych w obliczu braku ryzyka kursowego oraz ofert ze strony europejskich domów maklerskich, funduszy inwestycyjnych i emerytalnych umożliwiających inwestycje na sąsiednich rynkach kapitałowych okazało się anachroniczne. Dzięki wprowadzeniu euro podobieństwo między giełdami europejskimi wzrosło, jednak nie miało to wpływu na konkurencję z rynkami znajdującymi się poza strefą euro (Największa giełda UE – London Stock Exchange pozostaje poza strefą euro).

Artykuł został także opublikowany w serwisie Derywaty.com

drukuj     wyślij

do góry powrót