Raport Wintera dla Komisji Europejskiej

Na początku listopada b.r. Komisja Europejska opublikowała przygotowany przez grupę ekspertów raport poświęcony głównym dylematom i najważniejszym priorytetom modernizacji prawa spółek w Unii Europejskiej. Poza ogólnymi rekomendacjami dotyczącymi m. in. harmonizacji prawa, zapewnienia "jednolitych reguł gry" oraz różnych form prawnych działalności gospodarczej, odrębny rozdział poświecono problematyce corporate governance.

We wspomnianym rozdziale eksperci zdecydowanie nawiązują do doświadczeń z Amerykańskich kryzysów finansowych (m. in. do tzw. Sarbanes-Oxley Act), co znalazło odzwierciedlenie w zaleceniach dotyczących roli niezależnych członków rady nadzorczej (lub w przypadku modelu jednoinstancyjnego, dyrektorów nie zarządzających), sposobu ustalania wynagrodzeń władz spółki, zakresu odpowiedzialności menadżerów oraz roli komisji rewizyjnych (audit committees). Niemniej ważnymi dylematami, na które zwrócono szczególną uwagę w raporcie, są nadal palące problemy z zapewnieniem dostatecznej przejrzystości informacji udostępnianych akcjonariuszom oraz komunikacji pomiędzy akcjonariuszami.

W celu zasygnalizowania najważniejszych problemów z zakresu corporate governance w UE poniżej zaprezentowano w skrócie główne rekomendacje przedstawione w rozdziale III raportu:

1 Roczne sprawozdania o nadzorze korporacyjnym w spółce Raporty roczne spółek publicznych powinny zawierać sprawozdanie dotyczące stosowanych przez spółkę elementów zasad i praktyk nadzoru korporacyjnego, bez względu na to czy są zastosowane na podstawie obowiązujących przepisów prawa, zapisów statutowych, uchwał organów spółki czy dobrowolnych kodeksów nadzoru korporacyjnego. Sprawozdanie powinno zostać umieszczone oddzielnie na stronie internetowej spółki. Na poziomie dyrektywy powinny zostać określone ogólne zasady przygotowywania takich sprawozdań, natomiast rozwiązania szczegółowe będą przygotowywane na poziomie krajów członkowskich. 2 Komunikacja przed WZA - wykorzystanie strony internetowej Na stronie internetowej spółki publicznej powinna znajdować się odpowiednia sekcja poświęcona komunikacji z akcjonariuszami. Powinny się w niej znaleźć materiały na WZA, specjalne moduły umożliwiające udzielanie pełnomocnictw lub instrukcji co do wykorzystania głosów w trybie on-line. Ponadto na życzenie akcjonariusza spółka powinna zostać zobowiązaną do dostarczenia materiałów przed WZA. 3 Komunikacja przed WZA - prawo do zadawania pytań i projektów uchwał Spółki publiczne powinny ujawnić akcjonariuszom, w jaki sposób mogą oni zadawać pytania, w jaki sposób spółka zamierza udzielić odpowiedzi oraz pod jakim warunkiem akcjonariusze mogą zgłaszać własne propozycje. Powyższe informacje powinny być także zawarte w sprawozdaniu rocznym. 4 Głosowanie in absentia - udogodnienia elektroniczne Spółki publiczne powinny zapewnić akcjonariuszom możliwość głosowania bez fizycznej obecności na WZA - bezpośrednio lub przez pełnomocników - w sposób elektroniczny lub przy wykorzystaniu pisemnych pełnomocnictw. Na razie powyższe zalecenia nie dotyczą sytuacji gdy akcjonariusz rezyduje w innym kraju niż te w którym spółka jest inkorporowana ze względu na brak odnośnych regulacji. 5 Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy - uczestnictwo przy wykorzystaniu komunikacji elektronicznej Spółce publicznej powinno się zezwolić (lecz nie zobowiązywać) na umożliwienie głosowania nieobecnym akcjonariuszom w sposób elektroniczny (np. internet). Umożliwienie takich rozwiązań powinno być w gestii Krajów Członkowskich, jednak taka decyzja powinna być przyjęta za zgodą większości akcjonariuszy. 6 Głosowanie poza granicami kraju spółki (tzw. cross-border voting) Oddzielna grupa ekspertów przygotowała raport poświęcony możliwościom wykonywania praw głosów z akcji posiadanych w różnych krajach Unii Europejskiej. Raport zaleca stworzenie odpowiedniej infrastruktury prawnej umożliwiającej efektywne zarządzanie spółkami, których akcjonariusze znajdują się poza granicami kraju, gdzie spółka ma swoją siedzibę. 7 Obowiązki inwestorów instytucjonalnych Akty prawne regulujące funkcjonowanie różnych typów inwestorów instytucjonalnych powinny zobowiązywać ich do udzielania informacji o ich polityce inwestycyjnej i zasadach wykonywania praw głosów w spółkach, w które inwestują. Ponadto inwestorzy instytucjonalni powinni informować swoich beneficjentów o tym, jak zamierzają głosować w konkretnych przypadkach. 8 Prawo akcjonariuszy mniejszościowych do żądania wszczęcia specjalnego śledztwa Dotyczy tylko akcjonariuszy mniejszościowych, których udział powinien być określony na poziomie 5 lub 10 proc. kapitału zakładowego. 9 Struktura władz spółki Spółki publiczne (i nie tylko) powinny mieć wolny wybór modelu władz spółki: albo jednoinstancyjny model anglosaski, lub typowy dla krajów Europy Kontynentalnej model dwuinstancyjny. 10 Rola niezależnych dyrektorów nie zarządzających i rady nadzorczej W spółkach publicznych kwestia powoływania dyrektorów, ustalania ich wynagrodzeń oraz koordynowania wewnętrznego nadzoru bilansów spółki powinna spoczywać wyłącznie na radzie nadzorczej (dyrektorach nie zarządzających), z których większość spełnia kryterium niezależności. Komisja powinna zalecić Krajom Członkowskim stworzenie efektywnych zasad w aktach prawnych lub kodeksach nadzoru korporacyjnego, egzekwowalnych przynajmniej na podstawie zasady "comply or explain" (zastosuj lub wytłumacz). Rekomendacje powinny określać zasady definiujące niezależność, reguły funkcjonowania władz spółki oraz m. in. informacje o członkach władz i ich powiązań. 11 Wynagradzanie władz spółki Wynagrodzenia menadżerów powinny być ujawniane w sprawozdaniach finansowych z rozbiciem na poszczególnych członków władz spółki, w celu zwiększenia przejrzystości. Także wynagrodzenia w formie akcji lub opcji na akcje powinny być ustanawiane za zgodą WZA oraz po przedstawieniu opinii komisji ds. wynagrodzeń. Tego typu wynagrodzenia powinny być umieszczone poprawnie w rocznych rachunkach finansowych. 12 Odpowiedzialność menadżerów za sprawozdania finansowe Władze spółki powinny ponosić odpowiedzialność zbiorową za zgodność sprawozdań finansowych z rzeczywistością. Podobnie powinno być w przypadku sprawozdań o nadzorze korporacyjnym. 13 Sankcje - Wykluczenie członka władz spółki Kraje członkowskie powinny określić sankcje za manipulacje w sprawozdaniach finansowych i innych ważnych dokumentach spółki. 14 Koordynacja kodeksów nadzoru korporacyjnego Podobnie jak rekomendowano w raporcie Weil, Gotshal & Manges, grupa ekspertów nie widzi potrzeby tworzenia jednego kodeksu nadzoru korporacyjnego dla krajów UE. Jednak zawartość istniejących i powstających w krajach UE kodeksów nadzoru korporacyjnego powinna być przygotowywana głównie przez uczestników rynku. Każdy z Krajów Członkowskich powinien wskazać, na który z istniejących kodeksów powinny się powoływać spółki publiczne przygotowując coroczne sprawozdania o nadzorze korporacyjnym. Ponadto na poziomie Unii Europejskiej należy stworzyć specjalny organ czy strukturę odpowiedzialną za koordynowanie wysiłków mających na celu poprawę funkcjonowania systemu nadzoru korporacyjnego w Europie. Te działania nie powinny sprowadzać się tylko do przygotowywania kodeksów, lecz także procedur za pomocą których Kraje Członkowskie będą mogły monitorować i egzekwować zastosowanie zasad nadzoru korporacyjnego oraz zakres ujawniania niezbędnych informacji. 15 Komisje rewizyjne Komisja rewizyjna składająca się w większości z dyrektorów niezależnych powinna być odpowiedzialna za wewnętrzny nadzór nad poprawnością sprawozdań finansowych.

Grupa ekspertów z dziedziny prawa spółek pod przewodnictwem Jaapa Wintera została powołana przez Komisję Europejską we wrześniu 2001 roku. Zadaniem zespołu J. Wintera było przygotowanie niezależnej opinii i rekomendacji dotyczących problematyki przejęć w Unii Europejskiej [Raport końcowy ukazał się w styczniu 2002 roku]. Następnie w kwietniu 2002 roku zlecono przygotowanie ekspertyzy wskazującej na kluczowe priorytety i zagadnienia związane z modernizacją i reformowanie prawa spółek w krajach Unii Europejskiej [Raport końcowy ukazał się w listopadzie 2002].

drukuj     wyślij

do góry powrót