Konsolidacja rynków kapitałowych w roku 2001

Konsolidacja rynków kapitałowych to nasilający się od kilku lat proces zawierania aliansów strategicznych przez giełdy papierów wartościowych w obliczu integracji poszczególnych gospodarek krajowych, centralizacji kapitału oraz powstawania globalnych korporacji.

Jest to proces stosunkowo młody i wiąże się z bezpośrednim zagrożeniem tradycyjnych giełd ze strony rynków elektronicznych, które dzięki zastosowaniu najnowszych technologii i braku rygorystycznych kryteriów dopuszczenia zdobywają coraz więcej nowych klientów. Alianse giełd papierów wartościowych tworzone są przede wszystkim w celu obniżenia kosztów transakcyjnych, zwiększenia płynności notowanych spółek, poszerzenia gamy oferowanych instrumentów oraz zwiększenia bazy odbiorców. Czołowe giełdy amerykańskie NYSE (New York Stock Exchange) oraz NASDAQ (National Association of Securities Dealers Automated Quotation System) dążą od kilku lat do utworzenia globalnego rynku, pokrywającego swoim zasięgiem trzy strefy czasowe: Azję, Europę, Amerykę Północną i Południową. Połączony rynek pozwoliłby inwestorom na dokonywanie transakcji papierami wartościowymi 24 godziny na dobę oraz na korzystanie z jednej przejrzystej księgi zamówień.

NYSE projekt taki tworzy pod nazwą: Global Equity Market (na koniec 2001 r. w przedsięwzięciu tym chcą wziąć udział giełdy z Australii, Tokio, Toronto, Meksyku, Sao Paulo oraz Euronext). Z kolei Nasdaq tworzy sieć giełd w różnych częściach świata (Nasdaq Europe, Nasdaq Canada) aby połączyć je w jeden elektroniczny rynek dla perspektywicznych spółek pod nazwą Nasdaq Global.

Również w Europie podejmowane były wysiłki w kierunku utworzenia Pan-Europejskiej giełdy papierów wartościowych ale liczne niepowodzenia (załamaniem się fuzji dwóch największych giełd w Europie - London Stock Exchange i Deutsche Börse) doprowadziły do powstania rozproszonej struktury giełd, połączonych w lokalnych sojuszach.

Pierwszym udanym sojuszem na rynku europejskim był Norex. W czerwcu 1997 roku został podpisany list, w którym giełda sztokholmska i kopenhaska zdecydowały się na utworzenie aliansu strategicznego i harmonizacji reguł członkostwa i handlu papierami wartościowymi. W styczniu 1998 r. została podpisana umowa miedzy tymi dwiema giełdami a w czerwcu 1999 roku giełdy stworzyły wspólny system obrotu papierami wartościowymi - SAXESS. W grudniu 1999 r. chęć dołączenia do sojuszu wyraziła giełda norweska a w grudniu 2000 r. podpisana została ostateczna umowa. Pełne dopasowanie systemu handlu giełdy w Oslo nastąpi prawdopodobnie w pierwszej połowie 2002r. Następnie w czerwcu 2000 r. do struktury przyłączyła się giełda islandzka, która dopasowała już w grudniu 2000 r. swój system giełdowy. Kolejne mają być rynki nadbałtyckie - Litwa, Łotwa i Estonia.

Sojusz opiera się na wzajemnych udziałach członków giełd. Członkowie każdej z poszczególnych giełd są zachęcani do udziału we wszystkich giełdach sojuszu poprzez usunięcie opłat wejściowych, harmonizację kryteriów członkostwa oraz uproszczenie kryteriów dostępu. Kolejną zasadą obowiązującą giełdy sojuszu jest jeden punkt notowań, co oznacza, że firmy są zachęcane do koncentracji obrotów na jednej giełdzie a inwestorzy poprzez sieć członków giełdy mogą łatwo dokonywać zakupów niezależnie, na którym rynku spółka jest notowana. Aby handel odbywał się w sposób harmoniczny Norex wprowadził wspólny system handlu oraz jednolite reguły obowiązujące wszystkich członków.

W pełni zintegrowany rynek tworzy Euronext, który powstał w marcu 2000 r. w wyniku porozumienie, na mocy którego nastąpiła wymiana akcji pomiędzy parkietami w Amsterdamie, Brukseli i Paryżu. Oficjalnie rynek powstał 22 września 2000 i zajął drugie miejsce pod względem kapitalizacji wśród giełd europejskich, zaraz po LSE. 2 Lutego 2001 roku Euronext stał się pierwszą giełdą na świecie, która połączyła izby rozliczeniowe trzech krajów w jedną jednostkę - Clearnet. Jest to przedsięwzięcie powołane na bazie francuskiego prawa, które zostało utworzone, aby całkowicie odpowiadać za handel na Euronext i gwarantować ostateczne rozliczenie. Wprowadzenie homogenicznego szkieletu nastąpiło, aby zapewnić wspólny nadzór Paryża, Amsterdamu i Brukseli nad ich giełdą a w przyszłości miałby zwiększyć bezpieczeństwo rynku i członków używających usług clearingowych. Euronext posiada także wspólny system rozliczeniowo-depozytowy Euroclear. Warunki stawiane spółką, które chcą być notowane na Euronext są zharmonizowane a przy tym spółka jest wciąż obecna na giełdach narodowych. W lutym 2002 r. do sojuszu dołączy giełda portugalska - Lisbon - Oporto Stock Exchange, która zwiększy kapitalizację Euronext o 47 580 milionów USD.

Giełdy z Frankfurtu i Wiednia aby zapewnić inwestorom instytucjonalnym dostęp do środkowoeuropejskich spółek, utworzyły 3 listopada 2000 r. przedsięwzięcie joint venture pod nazwą - Newex (New Exchange). Założeniem tej giełdy było udostępnienie zagranicznym inwestorom instytucjonalnym dostępu do spółek środkowoeuropejskich a atutem rynku jest notowanie wszystkich podmiotów w euro oraz system oparty na bazie niemieckiego systemu giełdowego - Xetra. Newex wprowadził także liberalne kryteria dopuszczeniowe. W pierwszym dniu notowań na parkiecie zadebiutowało zaledwie 7 spółek oraz kwity depozytowe 89 przedsiębiorstw przede wszystkim z Rosji.

Eurex jest z kolei rynkiem, na którym handluje się instrumentami pochodnymi o zasięgu europejskim. Powstał w wyniku połączenia szwajcarskiej i niemieckiej giełdy terminowej (DTB i SOFFEX) we wrześniu 1998 r. W bardzo krótkim czasie stał się największym rynkiem derywatów w Europie (1999 r.) a następnie na świecie (2000 r.).

Coraz bardziej realna, mimo licznych przeszkód, wydaje się sytuacja, w której rynek europejski stanie się częścią globalnego rynku tworzonego przy udziale rynków z różnych części świata. Fakt przejęcia brukselskiej giełdy Easdaq przez amerykański Nasdaq i utworzenie Nasdaq Europe świadczy o coraz silniejszych zamiarach zaistnienia giełd amerykańskich na rynku europejskim. Sytuacja taka jednoznacznie wskazuje na to, że stworzenie Pan-Europejskiej giełdy papierów wartościowych jest niemożliwe bez udziału rynków zagranicznych. Najbardziej prawdopodobne jest, że funkcjonować może tylko jeden globalny rynek, gdyż liczba spółek, które chciałyby być notowane na tym rynku i mają odpowiednią kapitalizację nie jest liczna. Do podmiotów takich zaliczają się tylko koncerny o międzynarodowym znaczeniu, które posiadają tzw. globalną markę.

W początkowej fazie konsolidacji, w której się obecnie znajdujemy, najprawdopodobniej będzie istnieć wiele ośrodków finansowych grupujących regionalne giełdy. Dopiero pokonanie barier prawnych, politycznych, technologicznych oraz administracyjnych umożliwi powstanie kilku silnych ośrodków handlu papierami wartościowymi, których liczba w wyniku konkurencji będzie się zmniejszać.

KAPITALIZACJA I ILOŚĆ SPÓŁEK NA WYBRANYCH GIEŁDACH

Źródło: FIBV, Listopad 2001

KAPITALIZACJA SOJUSZY GIEŁDOWYCH

Źródło: Obliczenia własne

LITERATURA:

K. Belson, J. Lichtblau, D. Fairlamb, B. Gaylord, M. McNamee, S. Reed, Globalne giełdy? Nie tak prędko, Business Week/Polska 2.02.20

Ł. Korycki, A. Krzemirski, Europejskie giełdy o zasięgu międzynarodowym, "Parkiet" 18 - 20.XI.2000

IMF Annual Report 2000, IMF, 2001-05-31

International Capital Markets 2000, IMF, 2001

drukuj     wyślij

do góry powrót