english
kontakt
mapa serwisu
|
 |
 |
|
|
||||
|
||||
|
 | O PFCG |
| KODEKSY |
| DOBRE PRAKTYKI |
| RANKINGI |
| PRAWO |
| ENCYKLOPEDIA |
| PUBLIKACJE |
| czasopisma | |
 doktoraty | |
| inne | |
| publikacje zagraniczne | |
| EUROPA |
| POLSKA |
| LINKI |
Poznaj corporate governance
z właściwej strony
Notatki o skandalu korupcyjnym w Siemens AG Przegląd Corporate Governance 1(13) 2008
Niniejsze opracowanie to studium przypadku (case study) afery korupcyjnej w ponad-narodowej korporacji o globalnym zasięgu działania. Zawiera próbę analizy przyczyn i mechanizmów ujawnionych praktyk korupcyjnych i malwersacji finansowych. Studium przypadku obejmuje także analizę polityki informacyjnej koncernu oraz reakcji rynków, inwestorów i innych stakeholders spółki na dramatyczne wydarzenia. Analiza przypadku koncernu Siemens AG pozwala uaktualnić obraz niemieckiego corporate governance, poznać specyficzne relacje pomiędzy państwem a wielką korpo-racją, a także wyciągnąć wnioski dla polskich spółek.
Prolog W mglisty poranek 15 listopada 2006 roku kilkuset niemieckich policjantów, prokuratorów i urzędników służb skarbowych przeprowadziło jednoczesne rewizje w ponad 30 biurach i mieszkaniach pracowników koncernu Siemens AG – jednej z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych na świecie niemieckich firm. Podstawą prawną zakrojonych na bardzo szeroką skalę działań śledczych pod kryptonimem „Operacja Amigo”, bezprecedensowych wobec tak dużej korporacji, były udokumentowane podejrzenia o nielegalne transfery finansowe (korupcja, malwersacje, pranie brudnych pieniędzy), odkryte przez służby nadzoru finansowego w trakcie trwających od 2004 roku niejawnych postępowań w Liechtensteinie i Szwajcarii1. Podejrzenia były na tyle wiarygodne i udokumentowane, że pozwalały na wydanie nakazu rewizji, w tym w biurach prezesa zarządu i wysokich rangą dyrektorów, aresztowanie podejrzanych oraz postawienie im zarzutów popełnienia przestępstw finansowych na kwotę około 20 mln EUR. W wyniku działań śledczych zatrzymano 12 osób, w tym 10 byłych pracowników Siemensa (m.in. dyrektora finansowego działu telekomunikacji, dyrektora ds. sprzedaży zagranicznej, szefa audytu wewnętrznego, szefa rachunkowości i controlingu) – podejrzewanych o organizowanie i wręczanie łapówek w celu uzyskania zamówień2. Zabezpieczono ponad 30 tys. dokumentów i kilka tysięcy dysków komputerowych3. Od pierwszego dnia śledztwa władze Siemens AG, potwierdzały fakt istnienia nieprawidłowości w funkcjonowaniu firmy i deklarowały wszelką pomoc (fully supporting) w wyjaśnieniu prawdy i ukaraniu winnych. Zastrzegając jednakże, że spółka Siemens AG jest tylko świadkiem w sprawie podejrzewanych o dokonywanie przestępstw pracowników koncernu. Skala podjętych wówczas działań śledczych wobec największej firmy Republiki Federalnej Niemiec przykuła uwagę światowych mass mediów, które nieco na wyrost okrzyknęły sprawę „skandalem”. Jednak dalszy szybki bieg wypadków i ujawniane kolejne fakty pozwoliły już niebawem stwierdzić, że określenie to jest całkiem na miejscu. W ponad rok od tamtych wydarzeń warto podjąć próbę podsumowania ujawnionych faktów, mechanizmów korupcji korporacyjnej, reakcji spółki na groźną sytuację kryzysową, a także prześledzenia skutków afery korupcyjnej dla losów samej spółki, jej organów oraz poszczególnych osób z gremiów kierowniczych. Spojrzenie z dzisiejszej perspektywy pozwala zweryfikować słuszność tez formułowanych w trakcie przebiegu opisywanych tu wydarzeń. Powszechnie akceptowaną zasadą corporate governance jest zasada przejrzystości (transparency), czyli dostępności dla wszystkich interesariuszy (stakeholders) możliwie wielu informacji o działaniach i zachowaniach spółki4. W samej spółce realizują tę zasadę m.in. specjalne służby investor relations ale również inni stakeholders, w tym szeroko rozumiane media (od agencji prasowych, poprzez dzienniki, telewizję, po serwisy internetowe), które przekazując informacje o spółkach przyczyniają się do zmniejszenia asymetrii informacyjnej pomiędzy insiders a inwestorami. Ważną role spełniają również naukowcy – dzięki ich badaniom możliwe jest agregowanie rozproszonych informacji, formułowanie hipotez, a poprzez ich weryfikację poznawanie określonych prawidłowości i, w efekcie, tworzenie teorii ułatwiających zrozumienie zachodzących zjawisk. Dzięki publikacji wyników badań, inwestorzy mogą uzbroić się w narzędzia, pozwalające na skuteczniejszy odbiór signalingu spółki, a także efektywniej wykorzystywać instrumenty służące ujawnianiu prawdy o jej działaniach. Dodajmy, że wnioski płynące z analizy przypadku Siemens AG mogą okazać się przydatne również w Polsce – m.in. ze względu na przewidywany wzrost obecności transnarodowych koncernów na naszym rynku, w związku z planami rozbudowy infrastruktury przed mistrzostwami piłkarskimi EURO 2012. Oznacza to coraz większą skalę i zakres inwestycji, a co za tym idzie współpracę różnych szczebli administracji publicznej i biznesu z potężnymi partnerami korporacyjnymi – międzynarodowymi i krajowymi. Z drugiej strony, warte poznania i upowszechnienia są osiągnięcia wielkich korporacji w zakresie zarządzania, a szczególnie zarządzania rozległymi globalnymi strukturami, zarządzania wiedzą, a także – jak w analizowanym tu przypadku – zarządzania kryzysem. Tej wiedzy nigdy dosyć, a rzeczą znamienną jest, że „afery”, „skandale” i kryzysy są często jedyną okazją, aby dowiedzieć się w szczegółach jak funkcjonują złożone struktury korporacyjne i z czego wynikają ich dysfunkcje. Pojawia się tu też ważne pytanie o jakość i znaczenie korporacyjnej prawdy (corporate truth). Prezentowany Czytelnikom clinical paper jest częścią szerszej tendencji do prezentowania studiów przypadków międzynarodowych koncernów5, które to opracowania wnoszą powiew empirii w dyskusje na temat aktualnych problemów i stanu corporate governance w największych lub/i najdynamiczniej rozwijających się spółkach głównych systemów gospodarczych świata. Zastosowana metodologia case study wpłynęła na strukturę artykułu. Najpierw zaprezentowany jest opis mechanizmów i skutków korupcji, ujawnionych w wyniku przeprowadzonego przez bawarską prokuraturę śledztwa, a poznanych z doniesień prasowych oraz publikacji spółki. Następnie analizie poddano zastosowane przez spółkę zarządzanie kryzysem i jego efekty. Lektura kolejnej części artykułu daje wiedzę o corporate governance i strategii organizacji dotkniętej plagą korupcji. Następnie przedstawiona została dyskusja dotyczącą interpretacji i poglądów nt. opisywanych wydarzeń. Artykuł zamyka krótki opis obecności Siemensa w Polsce oraz podsumowanie. Studium uzupełniają biogramy głównych postaci, kalendarium wydarzeń oraz bibliografia przedmiotu. Dr
1
2. Die Presse, 2007, Siemens-Affäre: Korruption “schockiert”, 13.08.
3. The Wall Street Journal, 2006, Siemens investigation grows, 13.12.
4. por. Hermalin B.E., Weisbach M.S., 2007, Transparency and Corporate Governance, Working Paper 12 875, NBER, Cambridge.
5. Por. Mallin Ch.A. (ed.), 2006, International Corporate Governance. A Case Study Approach, E. Elgar,
| zjednoczenie.com |  |
