Kodeks Dobrych Praktyk jako narzędzie budowania zaufania na rynku kapitałowym

Nogalski B., Dadej R.
Uniwersytet Gdański Wydział Zarządzania, , 2006

Serdecznie zapraszamy do lektury referatu autorstwa Prof. dr hab. Bogdana Nogalskiego oraz Rafała Dadeja, przygotowanego na V konferencję "Tendencje zmian w nadzorze korporacyjnym", któa odbyła się w Łodzi w dniach 24-25 kwietnia 2006 r.

I. Wstęp

W zachowaniach przedsiębiorstw rozpatrywanych w optyce zarządzania strategicznego, jako warunkujący ich reputację i zaufanie do nich nie tylko inwestorów, pojawia się problem związany z realizowanymi przez nie priorytetami organizacyjnymi. Wyrażają się one w odpowiedzi na kluczowe pytanie - „zysk czy odpowiedzialność”?, ewentualnie „w jakiej proporcji”?. Odpowiedź ta jest o tyle ważną, gdyż proporcje pomiędzy akcjonariuszami (zysk wyrażający perspektywę właścicielską), a innymi grupami interesów mających kontakt z przedsiębiorstwem (odpowiedzialność wyrażająca perspektywę stakeholders), wyznacza poziom i zakres zaufania owych grup.

Pierwsza z nich – oparta na teorii praw własności – zakłada dominację interesu właścicielskiego, jako najlepszego sposobu zapewnienia przedsiębiorstwu efektywności ekonomicznej. Trzeba podkreślić, że nowe zjawiska gospodarcze w otoczeniu przedsiębiorstw, m.in. globalizacja rynków kapitałowych, procesy prywatyzacyjne w Europie, Ameryce Płd. czy Azji, wzrost roli inwestorów indywidualnych, procesy fuzji i przejęć,  wzmacniają tę perspektywę.

Z kolei druga perspektywa, zorientowana jest na współpracę oraz budowanie konsensusu pomiędzy przedsiębiorstwem a jego otoczeniem, w oparciu o poczucie wspólnego interesu jakim jest przetrwanie przedsiębiorstwa oraz utrzymanie jego konkurencyjności. Chodzi tu o zachowanie i współdziałanie wszystkich grup interesów, wobec których przedsiębiorstwo posiada zobowiązania i bez wsparcia których nie mogłoby istnieć lub  wszystkie osoby lub grupy osób, które wpływają na realizację jego celów lub są pod wpływem skutków jego działania. Zewnętrzne mechanizmy kontrolne, takie jak rynek kapitałowy, rynek przedsiębiorstw, choć nadal znajdują się w polu widzenia, stają się mniej istotne. Główną instytucją dyscyplinującą kierownictwo przedsiębiorstwa  staje się instytucja współdecydowania.

Reasumując, owe perspektywy tkwią na przeciwstawnych pozycjach i nie uwzględniają argumentów drugiej orientacji. Często też nie dostrzegają nowych realiów biznesowych.[1]

Jako próbę poszukiwania konsensusu pomiędzy owymi perspektywami potraktować można  koncepcję społecznej odpowiedzialności (Corporate Social Responsibility). Rosnące znaczenie idei CSR ma związek z falą nagłych bankructw i nadużyć menedżerskich w ostatnim dwudziestoleciu XX w. i w pierwszych latach XXI w. (Enron, WorldCom, Swissair, Asea Brown Boveri, Kirch Media, Daewoo). Odnowy przedsiębiorstw należy szukać w  odpowiedzialności[2] moralnej menedżerów i szerokim zwiększania roli CSR, m.in. poprzez  doskonalenie nie tylko zapisów ale i realizacji Kodeksu dobrych praktyk.

Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa jako filozofia działania przedsiębiorstw (spółek) staje się coraz bardziej skutecznym nośnikiem przekazu służącym budowaniu zaufania u inwestorów i ich pozyskiwania. Przejawem, a zarazem narzędziem realizacji owej społecznej odpowiedzialności są m.in. Kodeksy dobrych praktyk. W opracowaniu autorzy starają się przybliżyć ową problematykę na przykładzie Kodeksów dobrych praktyk, jak też wskazać na nowości i zmiany w tym zakresie oraz kierunki rozwoju zasad dobrych praktyk.